Różowy Październik – miesiąc świadomości raka piersi

Polki w codziennym natłoku spraw nie koncentrują się na sobie. Więcej uwagi i troski poświęcają rodzinie czy przyjaciołom. W październiku chcielibyśmy, posługując się hashtagiem #zbadajsiędlamnie, przypomnieć o badaniach profilaktycznych oraz codziennych drobnych działaniach, które nie wymagają wiele wysiłku, a które pozwolą długo cieszyć się dobrym zdrowiem oraz zauważyć i zareagować w porę na niepokojące symptomy.

Profilaktyka to styl życia opierający się w głównej mierze na Piramidzie Zdrowego Żywienia i Aktywności Fizycznej, u której podstawy leży systematyczny ruch i komponowanie diety w dużej mierze na bazie warzyw i owoców, następnie pełnoziarnistych produktów zbożowych, a w dalszej kolejności na nabiale, rybach, mięsie i niewielkiej ilości dobrej jakości tłuszczów. Należy pamiętać o regularnym nawadnianiu organizmu, najlepiej wodą i naparami ziołowymi, unikając cukru, nadmiaru soli, a także kawy, alkoholu i innych używek. Posiłki, które spożywamy, powinny nas odżywiać, dostarczać wartościowych składników, które nie będą powodować stanów zapalnych w organizmie. Zapraszamy do lektury wywiadu, w którym rozwijamy ten temat, zamieszczonego na łamach naszego e-magazynu.

Porady dotyczące komponowania jadłospisów:

Jadłospis profilaktyczny

Aby zapobiec powstawaniu stanów zapalnych w organizmie i zachować zdrowie, najlepiej inspirować się dietą śródziemnomorską, która jest bogata w antyoksydany, przede wszystkim w witaminę C i E, beta-karoten, cynk, selen, miedź, magnez, mangan. We wszystkie te składniki obfitują:

  1. Warzywa i owoce (wystarczy 400-600g różnokolorowych warzyw i owoców/dzień)
  2. Orzechy, migdały, ziarna
  3. Oleje roślinne zimno tłoczone (oliwa z oliwek, olej lniany, rzepakowy, z orzechów włoskich, z dzikiej róży)
  4. Płatki owsiane, otręby, kasze gruboziarniste, ryż brązowy
  5. Pełnoziarniste pieczywo
  6. Kakao, gorzka czekolada (min. 70% bez cukru i innych dodatków „aromat identyczny z…”)

Należy pamiętać o spożywaniu wielonienasyconych kwasów tłuszczowych omega-3, które możemy znaleźć w takich produktach jak:

1. Tłuste ryby morskie (halibut, łosoś, śledź, makrela, sardynka, tuńczyk) 2. Oleje (rzepakowy, z orzechów włoskich, z dzikiej róży) 3. Nasiona lnu, orzechy włoskie 4. Tran

W codzienniej diecie nie może zabraknąć składników, które zawierają najwięcej witaminy C:

1. Porzeczki, truskawki, agrest, pomarańcze, cytryny, kiwi 2. Kalafior, kapusta, natka pietruszki, czerwona papryka

Produkty szczególnie polecane:

1. Świeże owoce (w tym ciemne winogrona, czerwone pomarańcze, kaki, wiśnie, truskawki, owoce leśne, jabłka, fioletowe śliwki) 2. Czekolada gorzka 3. Zioła, przyprawy (kurkuma, chili i ostra papryka) 4. Orzechy, nasiona 5. Nasiona roślin strączkowych 6. Oleje roślinne zimno tłoczone 7. Warzywa (w tym szparagi, kapary, czerwona kapusta, cebula, czosnek, sałaty, bakłażany, radicchio) 8. Zielona i czarna herbata 9. Wino czerwone (pacjenci w remisji mogą od czasu do czasu wypić lampkę wina)

W trakcie leczenia onkologicznego

Dieta w tym okresie jest bardzo indywidualna. Zależy od stanu odżywiania pacjenta oraz od powikłań wynikających z leczenia. Osoby, które nie mają problemów żołądkowo-jelitowych podczas leczenia, powinny odżywiać się zgodnie z wytycznymi diety śródziemnomorskiej, bądź Instytutu Żywności i Żywienia (Piramida Zdrowego Żywienia i Aktywności Fizycznej dla osób dorosłych). Dla osób z powikłaniami wskazana jest zawsze konsultacja dietetyczna celem dobrania odpowiednich produktów, techniki przygotowywania, konsystencji…

Komponując posiłki, należy pamiętać, aby były lekkostrawne i zawierały takie składniki jak: • Chleb pszenny • Kasze drobnoziarniste, ryż biały • Makarony drobne z pszennej mąki • Płatki owsiane ugotowane, często zmiksowane • Chude mięsa i wędliny (najlepiej drób, królik – przygotowane w domu), pulpety, mięso miękkie. Mięso warto łączyć ze szpinakiem, a warzywa z produktami bogatymi w witaminę C (np. natka pietruszki, papryka) • Sery chude z mleka pasteryzowanego, jogurt naturalny, mleko o zawartości tłuszczu 1,5-2% • Jaja • Orzechy i nasiona po zmieleniu • Ryby chude • Warzywa i owoce po obróbce termicznej • Łagodne przyprawy i zioła: bazylia, koperek, natka pietruszki, tymianek, kurkuma… • Niewielkie ilości cukru są dopuszczalne jako dodatek do potraw, ale można zastosować również ksylitol (może powodować biegunki) lub erytrol, miód. • Warto, aby niektóre przepisy były bez laktozy (mleko, jogurt bez laktozy, napoje roślinne) oraz glutenu (mąka owsiana, ryżowa, gryczana i inne) • Każdy przepis powinien zawierać źródło białka (mięso, ryby, jaja, nabiał, orzechy i nasiona, nasiona roślin strączkowych, ale tylko zmiksowane i w niewielkiej ilości) • Nie należy spożywać żywności silnie przetworzonej, fast food, produktów zawierające cukry proste, przypraw ostrych, produktów które pacjent nie toleruje, tłustych potraw • Należy dopasować konsystencję do powikłań powstałych w wyniku chemioterapii (płynna, półpłynna, papkowata, stała)

Podczas całego procesu leczenia, a czasami nawet po zakończeniu wolno spożywać grejpfrutów oraz granatów.

Jeśli występują np. biegunki, należy stosować jasną mąkę pszenną, ryżową (z białego ryżu), biały ryż, płatki ryżowe, kisiele, płatki owsiane błyskawiczne, mąkę ziemniaczaną, ziemniaki, marchew, dynia, cukinia, kabaczki, czarne jagody, niedojrzałe banany, jaj na twardo, galarety, napar z czarnych jagód, kakao na wodzie, kleik z siemienia lnianego odtłuszczonego. Jeśli występują zaparcia pomoże owsianka z dodatkiem otrąb pszennych, koktajle, śliwki, gruszki, pieczone jabłka, dojrzałe banany, kompot ze śliwek, soki z gruszek i śliwek, ryż brązowy albo dziki, kasze gruboziarniste, makarony razowe ugotowane al dente, surówki, sałatki

Dieta podczas kończenia leczenia

Jest tak samo indywidualna, jak podczas całego leczenia onkologicznego. Jeżeli pacjentka czuje się dobrze i toleruje większość produktów spożywczych, wówczas dieta powinna opierać się na modelu diety śródziemnomorskiej lub wytycznych stworzonych przez Instytut Żywności i Żywienia. Dzięki temu codziennie, za pomocą zbilansowanej diety, organizm otrzyma wszystkie niezbędne składniki odżywcze (białko, tłuszcze, węglowodany złożone, witaminy, minerały), jak również antyoksydanty.

Zdarza się, że niektóre osoby ze względu na skutki uboczne chemioterapii również podczas rekonwalescencji mają problemy żołądkowo-jelitowe. W tej sytuacji małymi krokami należy rozszerzać dietę, zaczynając od tolerowanych produktów spożywczych i powiększając ich listę w miarę regeneracji organizmu, która sprzyja nabieraniu tolerancji na inne produkty.

Jeżeli dobrze się czujemy to wykorzystujemy przepisy ustalone dla diety profilaktycznej, a w sytuacji, gdy samopoczucie się pogarsza, należy korzystać z przepisów ustalonych dla osób podczas leczenia.